dnk

Quy tắc xử lý sai số (Phần 1)

In Thí nghiệm VLĐC II on March 22, 2011 at 3:55 pm

Một vấn đề thường gặp phải với các bạn sinh viên là xử lý số liệu báo cáo thí nghiệm. Qua quá trình hướng dẫn thí nghiệm tôi thấy các lỗi thường gặp khi xử lý số liệu chủ yếu liên quan tới vấn đề sai số. Hiện nay có rất nhiều bạn lấy rất nhiều số sau dấu phẩy (chắc là nghĩ lấy càng nhiều càng chính xác thì phải ^^) do đó dẫn đến sai quy tắc làm tròn sai số. Để các bạn có thể hiểu được quy tắc làm tròn sai số tôi sẽ tóm tắt những điểm mấu chốt của vấn đề này

PHẦN 1: HAI QUI TẮC XỬ LÝ SAI SỐ TUYỆT ĐỐI VÀ SAI SỐ TƯƠNG ĐỐI

1. Quy tròn sao cho có tối đa hai chữ số có nghĩa: lỗi này rất nhiều bạn mắc phải. Lý do đơn giản là mọi người chưa hiểu được thế nào là chữ số có nghĩa. Theo định nghĩa chữ số có nghĩa là những chữ số (kể cả chữ số 0) tính từ trái sang phải kể từ chữ số khác không đầu tiên. Đọc xong định nghĩa chắc có nhiều bạn vẫn rất mơ hồ nên tốt nhất là chúng ta sử dụng ví dụ để minh họa. Giả sử sai số tuyệt đối hoặc tương đối của một đại lượng A nào đó nhận một trong các giá trị sau:

0.023: 2 chữ số có nghĩa -> chuẩn không cần chỉnh

0.00021: 2 chữ số có nghĩa -> chuẩn không cần chỉnh

0.0230: 3 chữ số có nghĩa (mặc dù số thứ 3 bằng 0 nhưng đã viết vào kể từ sau chữ số khác 0 đầu tiên nên phải tính) -> sai nên cần chỉnh

1.23: 3 chữ số có nghĩa -> sai nên cần chỉnh

2.0: 2 chữ số có nghĩa -> chuẩn không cần chỉnh

2.000: 4 chữ số có nghĩa -> sai nên cần chỉnh

1: 1 chữ số có nghĩa -> quá chuẩn cần gì phải chỉnh

2. Phần giảm bớt hoặc tăng thêm phải nhỏ hơn 1/10 giá trị gốc: quy tắc này đa phần mọi người đều không để ý và thường mặc định nếu lớn hơn hoặc bằng 5 thì làm tròn lên còn nhỏ hơn 5 thì làm tròn xuống. Nhìn chung là phần lớn kết quả áp dụng lập luận trên đều không sai nhưng có một số trường hợp ngoại lệ nếu ta làm theo lập luận trên thì sẽ sai. Ta hãy xét ví dụ sau: Giả sử bạn thu được sai số tuyệt đối của một đại lượng A là 0.164. Quan sát đại lượng này ta thấy có 3 chữ số có nghĩa -> sai qui tắc 1 -> chắc chắn phải “chém” tối thiểu là 1 chú (4) và tối đa là 2 chú (64). Đối với trường hợp “chém” 1 số (4) ta có thể làm tròn thành 0.16 vì phần mất đi 0.004 <1/10.0,164 = 0.0164. Nhưng nếu chúng ta “chém” hơi quá tay thì đa phần mọi người đều làm tròn thành 0.2 (nhìn thì có vẻ rất hợp lý vì đã đảm bảo quy tắc 1). Bây giờ chúng ta hãy để ý phần thêm vào để thành 0.2 là 0.036 rõ ràng là lớn hơn 1/10 giá trị gốc là 0.0164 -> sai qui tắc 2. Tóm lại đối với sai số tuyệt đối của một đại lượng A trong ví dụ này ta chỉ được làm tròn tới 2 chữ số có nghĩa.

Trong phần sau tôi sẽ trình bày tiếp về qui tắc tương xứng giữa giá trị trung bình và sai số tuyệt đối!

Rất mong được sự đóng góp ý kiến và phản hồi của mọi người! ^^

  1. Thua thay, o thi nghiem 5, w bang I (tich phan ham B(H)) đung ko a ? Va sau khi xac dinh duoc cac thong so cua vat lieu thi danh gia nhu the nao de biet no dung vao viec gi ? Vi du nhu nang luong ton hao dat bao nhieu thi la qua lon va bao nhieu thi chap nhan duoc cho dong co dien ?

  2. Ở bài thí nghiệm 5, w chính bằng I mà mình xác định trên máy tính. Từ giá trị đó em sẽ tính ra công suất tổn hao của vật liệu bằng công thức P = f.w. Còn về vấn đề ứng dụng thì em phải xác định đây là loại vật liệu gì? Thông thường các em làm thí nghiệm với vật liệu thép silic. Đây là loại thép chuyên dụng có tính năng từ tính cao, có tính trễ từ thấp và tính thấm từ rất cao, được ứng dụng để chế tạo máy biến áp, động cơ điện. Thầy có thể nêu thêm một ví dụ về ứng dụng của vật liệu từ như nếu ta có vật liệu từ mà có Hc lớn (thường gọi là vật liệu từ cứng) thì vật liệu này thường dùng để làm nam châm vĩnh cửu.

  3. Thầy ơi, thầy làm nốt phần 2 đi, tuần sau em bảo vệ thí nghiệm rồi. Cảm ơn thầy nhiều !

  4. Thầy cố gắng hoàn thành nốt bài sai số (phân2) đi thầy, em sắp bảo vệ rồi. Cảm ơn thầy nhiều!

  5. thưa thầy cho e hỏi công thức sai số này đúng hay sai ạ? và sai thì sai ở đâu? e quên hết cách viết sai số oy`: 178,45+- 1.17
    em xin cảm ơn

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: